A Squash and a Squeeze: bài học ngụ ngôn sâu sắc đằng sau những vần điệu bình dị

14 hours ago
7 min read

Ẩn sau những vần điệu vui nhộn và cấu trúc lặp đầy cuốn hút của A Squash and a Squeeze là một câu chuyện ngụ ngôn sâu sắc về lòng biết ơn và tâm lý con người. Đây không chỉ là một cuốn sách tranh giúp trẻ làm quen với nhịp điệu tiếng Anh, mà còn là tác phẩm mở đầu cho sự hợp tác huyền thoại giữa Julia Donaldson và Axel Scheffler – bộ đôi đứng sau hàng loạt picture book kinh điển của thiếu nhi thế giới.

💕Một tựa đề khiến ai cũng tò mò

Hấp dẫn ngay từ tiêu đề, A Squash and a Squeeze khiến bất cứ ai nhìn thấy cũng phải tò mò tự hỏi: cụm từ này nghĩa là gì?

Thực chất, đây là một thành ngữ dùng để mô tả một không gian vô cùng chật chội, tù túng. Câu chuyện được lấy cảm hứng từ một truyện ngụ ngôn truyền thống, tưởng như đơn giản nhưng lại chứa đựng những tầng nghĩa vô cùng sâu sắc về tâm lý con người.

💕Bộ đôi huyền thoại đứng sau cuốn sách

Nói về cuốn sách tranh này thì không thể không nhắc đến bộ đôi tác giả và họa sĩ minh họa huyền thoại: Julia Donaldson và Axel Scheffler.

Julia Donaldson là một trong những tác giả sách tranh thành công nhất Vương quốc Anh, người đứng sau tác phẩm kinh điển hiện đại The Gruffalo, cùng hàng loạt cái tên đình đám khác như Room on the Broom hay Monkey Puzzle.

Đồng hành cùng bà là Axel Scheffler – vị họa sĩ tài hoa nhận được sự tán thưởng trên toàn cầu với các tác phẩm được dịch ra hơn 20 ngôn ngữ.

A Squash and a Squeeze chính là cuốn sách đầu tiên đánh dấu sự hợp tác mở đường cho “đế chế” sách tranh thành công rực rỡ của cặp đôi vàng này.

💕Một câu chuyện đồng quê vừa hài hước vừa gần gũi

Bước vào câu chuyện, các bạn nhỏ sẽ được gặp lại những người bạn vô cùng quen thuộc của đời sống đồng quê:

một cô gà mái biết đẻ trứng trên bàn
một chú dê thích gặm rèm cửa
một chú heo quấy phá
và một con bò to lớn nhảy múa trên thảm

Tất cả tạo nên một bầu không khí vừa hỗn loạn vừa hài hước đúng kiểu trẻ nhỏ cực kỳ yêu thích.

💕Cấu trúc lặp – kỹ thuật sư phạm cực kỳ thông minh

Về cấu trúc, mạch truyện vận hành theo một mô hình tuần hoàn tăng tiến đối xứng hoàn hảo qua hai giai đoạn:

Tăng dần (tích lũy thêm con vật vào)
Giảm dần (giải nén, bớt con vật ra).

Ở giai đoạn đầu, vòng lặp diễn ra liên tục 4 lần tương ứng với 4 con vật:

Gà → Dê → Heo → Bò.

Mỗi khi chịu hết nổi căn nhà chật chội, bà lão lại lặp lại điệp khúc cầu cứu:

“Wise old man, won't you help me, please?

My house is a squash and a squeeze.”

Và ông già khôn ngoan lại đáp lại bằng một câu mệnh lệnh song song:

“Take in your hen...”,

rồi “Take in your goat...”.

Sự tính toán có chủ đích này trong ngôn ngữ không hề gây nhàm chán mà là một kỹ thuật sư phạm đỉnh cao.

Đặc biệt hơn, tác giả sử dụng cấu trúc lặp cộng dồn để mô tả hành động phá phách của các con vật theo từng lượt.

Ở lượt đầu, cô gà vào nhà đẻ trứng làm vỡ ấm trà.

Đến lượt dê vào, dê gặm rèm còn cô gà thì vẫn bay quanh lung tung.

Khi heo vào, heo đuổi gà và nhai rèm của dê.

Và đến đỉnh điểm khi bò vào, bò nhảy múa trên thảm, còn heo thì vẫn lục lọi tủ đồ.

Việc nhắc lại trò nghịch ngợm của con vật cũ và cộng thêm hành động của con vật mới giúp trẻ phát triển tư duy logic về trình tự (sequencing), tăng khả năng tập trung và dễ dàng bắt nhịp theo diễn biến truyện.

💕Sự đảo ngược tài tình ở đoạn kết

Sau những chuỗi ngày bất lực khi căn nhà tăng cấp từ chật chội thành "một ngôi nhà tí hon cho bốn, cho năm người"cùng tiếng kêu trời "Heaven knows what I'll do!", đoạn kết xuất hiện như một sự đảo ngược cấu trúc đầy tài tình.

Tác giả sử dụng chính xác những tính từ và động từ ở đầu truyện nhưng đặt dưới một tâm thế hoàn toàn trái ngược.

Từ chỗ cằn nhằn, càu nhàu (grumble and grouse), bà lão chuyển sang nhảy nhót, ca hát đầy nhẹ nhõm:

“She can frolic and fiddle and no need to grouse”.

Từ chỗ thấy căn nhà bé tẹo (teeny weeny), bà ngỡ ngàng nhận ra:

“Look at my house, it’s enormous and gigantic!”.

💕Một kho từ vựng cực kỳ “đắt giá” cho trẻ học tiếng Anh

Cái hay của cấu trúc này nằm ở chỗ, việc lặp đi lặp lại cấu trúc câu giúp trẻ em học tiếng Anh dễ dàng bắt được nhịp điệu của thể thơ vần (rhyming verse). Trẻ có thể tự tin "đọc trước" từ tiếp theo của câu nhờ vào tính quy luật của vòng lặp, từ đó kích thích niềm vui và sự tự tin khi tự mình lật mở các trang sách.

Dù là một cuốn sách tranh dành cho trẻ em, tác phẩm này lại chứa đựng một kho tàng từ vựng vô cùng phong phú và "đắt giá". Bên cạnh cặp từ tiêu đề squeeze & squash, cặp từ grumble & grouse diễn tả sự cằn nhằn, hay bộ đôi frolic & fiddle lột tả trọn vẹn niềm vui sướng muốn khiêu vũ của cụ bà đều là những từ vựng rất hay.

Ngoài ra, đây cũng là cơ hội tuyệt vời để mở rộng vốn tính từ chỉ kích thước cho con, nâng cấp từ big/small đơn điệu lên các từ mô tả độ khổng lồ như enormous, gigantic, và tí hon như teeny, weeny.

💕Phong cách minh họa “nhìn là nhận ra ngay” của Axel Scheffler

Góp phần làm nên linh hồn cho tác phẩm chính là phong cách vẽ "nhìn là biết ngay" của Axel Scheffler.

Những họa sĩ sách tranh lớn trên thế giới luôn biết cách tạo ra một bộ nhận diện thương hiệu độc bản cho riêng mình.

Chỉ cần nhìn vào tạo hình nhân vật, người ta có thể nhận ra ngay nét vẽ của ông:

những chiếc mũi tròn to ngộ nghĩnh
đôi mắt lồi đặc trưng có một chấm đen ở giữa.

Dù nét vẽ của Axel rất dứt khoát, gọn gàng, không hề rườm rà nhưng ông lại cực kỳ trau chuốt nét mặt của từng nhân vật, tạo ra sự chuyển động nhịp nhàng, có chiều sâu không gian và được bao phủ bởi những gam màu dịu nhẹ, tạo nên một tổng thể vừa sống động vừa ấm áp.

💕Khi hình ảnh trở thành “la bàn” dẫn chuyện cho trẻ

Đặc biệt, sự tài hoa của Axel Scheffler còn thể hiện ở việc từng chi tiết minh họa luôn trùng khớp một cách tuyệt đối với diễn biến của từng phân đoạn trong câu chuyện.

Tranh vẽ không chỉ để cho đẹp, mà đóng vai trò như một chiếc "la bàn" dẫn đường trực quan.

Mỗi lần cấu trúc truyện tăng tiến hay đảo ngược, hình vẽ của Axel lập tức phản ánh chính xác số lượng nhân vật xuất hiện, vị trí của chúng và mức độ hỗn loạn tăng dần trong căn nhà.

Nhờ sự ăn ý tuyệt vời này giữa câu chữ và hình ảnh, các bạn nhỏ dù chưa biết hết từ vựng vẫn có thể nhìn tranh và hiểu ngay mạch truyện đang đi tới đâu, bối cảnh đang thay đổi thế giới ra sao. Điều này biến cuốn sách thành một công cụ hỗ trợ đọc hiểu hoàn hảo cho trẻ ở giai đoạn đầu tiếp xúc với ngôn ngữ.

💕Ẩn ý ngụ ngôn sâu sắc đọng lại sau trang sách

Sau khi cùng con khép lại trang sách, điều đọng lại lớn nhất chính là ẩn ý ngụ ngôn mà Julia Donaldson đã khéo léo cài cắm.

Khi ngôi nhà đã quá tải với bốn con vật, ông già bảo bà cụ thả tất cả chúng ra ngoài. Kỳ diệu thay, lúc này bà cụ bỗng nhận ra ngôi nhà của mình rộng rãi đến lạ thường.

Câu chuyện phản ánh chính xác tâm lý thực tế của con người: Chúng ta thường có xu hướng đứng núi này trông núi nọ, luôn mong cầu có thêm nhiều thứ vì nghĩ mình đang thiếu thốn.

Nhưng khi bị nhồi nhét quá nhiều đến mức "bội thực", chúng ta mới nhận ra những gì mình từng có ban đầu đã là quá lý tưởng.

Cuốn sách dạy cho trẻ một bài học thấm thía về lòng biết ơn: Hãy trân trọng và hạnh phúc với những gì mình đang có, bởi sự rộng rãi hay chật chội, suy cho cùng, đều từ tâm trí mà ra.

⭐ Sách phù hợp cho trẻ từ 3-6 tuổi và phù hợp cho cha mẹ đọc cho trẻ nghe.

Nếu ba mẹ cũng đang gặp những lúng túng trong việc chọn sách cho con và muốn tìm một lộ trình chuẩn chỉnh, hiệu quả cho con, mình trân trọng mời bạn ghé qua buổi Workshop & khoá học đọc sách của cộng đồng Dạy trẻ song ngữ ! Thông tin đăng ký chi tiết mình để ngay bên dưới nha: