Mua sách thì dễ, chọn sách đúng cho con mới khó

Chưa bao giờ chúng ta có nhiều lựa chọn sách cho con như bây giờ, nhưng cũng chưa bao giờ cha mẹ lại thấy… lúng túng đến thế.

Giữa vô vàn bộ sách, review, danh sách best-seller và những lời khuyên trên mạng, điều khó nhất đôi khi không phải là “mua sách gì”, mà là hiểu con mình thật sự cần gì và thích gì ở từng giai đoạn phát triển. Bởi chọn đúng một cuốn sách phù hợp với tâm lý, độ tuổi và sở thích của trẻ đôi khi quan trọng hơn rất nhiều so với việc sở hữu cả một tủ sách lớn.

Khi cha mẹ đứng giữa một “ma trận” sách

Những câu hỏi như: “Bé 3 tuổi bắt đầu học tiếng Anh thì đọc bộ nào?” hay “Lớp 3 nên đọc bộ gì?” xuất hiện dày đặc, phản ánh một sự thật rằng chúng ta đang đứng giữa một “ma trận” thông tin mà không biết đâu là lối ra.

Sách bây giờ quá nhiều. Chỉ cần lướt vài phút là chúng ta có thể thấy hàng chục danh sách “must-read”, “best-seller”, “100 cuốn sách nên đọc trước 6 tuổi”… Nhưng càng nhiều lựa chọn, cha mẹ lại càng dễ rơi vào trạng thái hoang mang.

Sự lúng túng bắt nguồn từ đâu?

1️⃣Đầu tiên, đó là tâm lý "muốn kết quả nhanh".

Như trường hợp một người mẹ muốn tìm sách tiếng Anh cho bé 3 tuổi nhưng thú nhận trước đó con chỉ mới xem YouTube. Chúng ta thường vội vã tìm một bộ giáo trình hoặc một danh sách sách "best-seller" với hy vọng con sẽ đọc và giỏi ngay, mà quên mất rằng ở mỗi độ tuổi, con cần những tác động khác nhau.

2️⃣Thứ hai, chúng ta thường quên mất hoặc không biết con thích đọc gì.

Chúng ta cần hỏi xem gu đọc của con là gì? Có bé thích hài hước, có bé thích thám hiểm, có bé lại chỉ thích truyện tranh như Doraemon. Nếu cha mẹ chỉ áp đặt những cuốn sách "văn học kinh điển" hay "sách khoa học" khô khan trong khi con đang mê mẩn thế giới tưởng tượng, vô tình chúng ta đang biến việc đọc thành một bài kiểm tra áp lực.

Khoảng cách giữa tuổi thơ của chúng ta và con bây giờ

Thế giới sách hiện nay có vô vàn lựa chọn phong phú từ nội dung tới hình thức thể hiện. Nhưng vì chúng ta ít biết về sách, ít đọc sách nên đôi khi chỉ nhớ mang máng những gì mình từng được hoặc bị bắt đọc trong nhà trường rồi yêu cầu con đọc theo.

Thực ra, những gì chúng ta được đọc ngày xưa và thế giới trẻ em bây giờ có một khoảng chênh nhất định về nhận thức. Mỗi thời đại sẽ có một cách tiếp cận khác nhau.

Trẻ được tiếp xúc với cuộc sống đô thị sẽ khó “cảm” được những cuốn sách có bối cảnh làng quê nếu không có người dẫn dắt. Ngược lại, trẻ sinh ra ở thời đại công nghệ cũng sẽ khó hình dung những gì đã xảy ra trong thế hệ trước nếu không có những cuốn sách đủ hay để kết nối.

Điều đó không có nghĩa là những cuốn sách cũ không còn giá trị, mà là chúng ta cần chọn đúng thời điểm và đúng cách để giới thiệu với con.

Vậy, làm sao để chọn sách "trúng" tâm lý và độ tuổi của trẻ?

⭐Hiểu về giai đoạn phát triển

Với trẻ mầm non (như bé 3 tuổi), sách không chỉ để đọc mà là để chạm và cảm nhận. Hãy ưu tiên những cuốn Board book (giấy bồi cứng), sách lật mở (lift-the-flap), hay sách có chất liệu nhám, mịn để kích thích đa giác quan. Đừng vội chọn những cuốn quá nhiều chữ hay hình ảnh rối rắm khiến trẻ mất tập trung.

⭐Đừng "đọc chay", hãy "khai thác" sách

Mua một cuốn sách hay chỉ mới là 50% chặng đường. 50% còn lại nằm ở cách cha mẹ cùng con tương tác. Một cuốn sách như "The Very Hungry Caterpillar" có thể biến thành một buổi diễn trò, nặn đất sét hay làm thủ công về vòng đời của sâu. Khi con được "chơi" cùng sách, thói quen đọc sẽ đến tự nhiên như hơi thở.

⭐Tôn trọng cá tính của con đối với trẻ lớn

Với trẻ lớn hơn (như bé lớp 3), hãy cho con quyền được chọn & bạn có thể tập dần cho con lựa chọn sách con thích từ khoảng 5 tuổi. Thay vì hỏi trên mạng "nên đọc gì", hãy thử đưa con ra nhà sách hoặc thư viện. Hãy để con tự chạm vào những cuốn truyện của Nguyễn Nhật Ánh, Tô Hoài hay những bộ sách dịch như Nhóc Nicolas. Khi được đọc thứ mình thích, con sẽ tự khắc tìm thấy niềm vui.

Lời kết cho cha mẹ

Mua sách thì dễ, nhưng học cách đọc và hiểu tâm lý con để chọn sách mới là hành trình đòi hỏi sự kiên nhẫn. Đừng quá lo lắng nếu bạn đang lúng túng. Đầu tư thời gian để "thấu hiểu"con, gieo cho con thói quen đọc sách từ nhỏ trước khi "đầu tư" mua những bộ sách lớn, đó mới là cách để biến sách thành người bạn đồng hành thực sự của trẻ.

Bạn có đang gặp khó khăn khi xác định "gu" đọc sách của con mình không? Hãy chia sẻ cùng mình ở cộng đồng Dạy Trẻ Song Ngữ nhé!

Maily Linguee